استعاره با تکیه بر مؤلفههای زبانشناسی شناختی، در ماهیت مفهومی و تصویری خود،سازوکاری بنیادین جهت اندیشیدن و روشی بدیع جهت انتقال معناست. استعارهٔ مفهومی، فرایندی ذهنی است که در آن مفاهیم انتزاعی از طریق ابعاد عینیتر و تجربیتر درک شده و استعارهٔ تصویری نیز بهمثابه بازتابی محسوستر، در بافت زبانی و در منابعی چون شاهنامهنگاری، تصویر را به رسانهای مستقل و تأویلپذیر بدل نموده، در بازنمایی تجربههای زیسته و عاطفی انسان، ازجمله بزم، رزم و غم نقش اساسی دارند. اما این مفاهیم، در بستر وسیع ادبیات حماسی که گنجینهای غنی از نمادها و کنشهاست، صرفاً رویدادهای بیرونی و روایی نیستند، بلکه نمود تجلی عاطفی، تجربههای درونی و شناختی انسان بوده، بهمثابه ساختارهای معنایی-تصویری، حامل لایههای غنی استعاری میباشند. در دل رخدادهای تراژیک: بزم، در قالب شادی بیرونی، گویی نمایانگر آرامش و سرور درونی؛ رزم، بهعنوان نمود نبرد بیرونی، استعارهای از کشمکشهای درونی انسان؛ و غم، بیانگر ادراکی عاطفی و معرفتی از فقدان و ناپایداری هستی است. از این جهت، بررسی و تحلیل این مفاهیم سهگانه بر اساس چارچوبهای نظری استعارهٔ مفهومی و استعارهٔ تصویری و تحلیل کارکردهای شناختی آن مسئلهای است که پرسش از چگونگی بازنمایی آنها در ادبیات و شاهنامهنگاری از طریق ابعاد استعاری دارد و تقابلهایمعنایی را در این میان، جستوجو مینماید. هدف، شناخت انواع تقابل معنایی و فراهم آوردن راهکار پردازش و تطبیق آنها با کارکردهای شناختیِ استعاری، در نسبت با مفاهیم بزم و رزم و غم است. رهیافت حاصل، از روش تحلیل محتوای مقایسهای، به شیوهٔ کیفی و مطالعهٔ کتابخانهای در جهت توصیف ابعاد مورد نظر است. یافتهها نشان میدهد که در شاهنامه، تحلیل تصویری و روایی مفاهیم سهگانۀ مورد پژوهش در سطوح استعاری، از یک سو، بر تبیینانواع تقابلهای معنایی (مطلق، درجهای، جهتی، مکملی) نظر دارد و از سوی دیگر، بر تطابق استعارههای مفهومی (ساختاری، هستیشناختی، جهتی) و تصویری (طرحوارههای حرکتی، حجمی، قدرتی) قابل اهتمام و خوانش است.
Ahsant S, Estakhrian Haghighi A. The Correspondence of Metaphorical Cognitive Functions on the Semantic Oppositions of Feast, Battle and Grief
in Relation to Epic Literature and Shahnameh Illustration. کیمیای هنر 2025; 14 (56) :37-54 URL: http://kimiahonar.ir/article-1-2466-fa.html
احسنت ستاره، استخریان حقیقی امیررضا. تطابق کارکردهای شناختی استعاری بر تقابل معنایی بزم و رزم و غم در نسبت با ادبیات حماسی و شاهنامهنگاری. کیمیای هنر. 1404; 14 (56) :37-54
