داوری زیباییشناختی، هرچند در زیباییشناسی جدید صورتبندی نظاممند یافته است، در پرتو مبانی هستیشناختی و معرفتشناختی توماس آکویناس نیز قابل بازخوانی است. این مقاله با روشی توصیفی - تحلیلی و با اتکا به منابع کتابخانهای، ملاکهای داوری زیباییشناختی را در اندیشۀ آکویناس استخراج و تبیین میکند. یافتهها نشان میدهد که زیبایی نزد آکویناس نه به محسوسات فروکاسته میشود و نه صرفاً به احساس ذهنی وابسته است، بلکه میان کمال و صورت شیء و ادراک لذتبخش آن نسبتی برقرار میکند. بر این اساس، کمال، تناسب و وضوح سه معیار بنیادی داوری زیباییشناختیاند؛ کمال به تمامیت و فعلیتیافتگی صورت شیء، تناسب به هماهنگی اجزا با یکدیگر و با کل و غایت شیء و وضوح به ظهور و آشکارگی صورت اشاره دارد. مؤلفههایی چون فعلیت و لذت ادراکی نیز در بازسازی داوری نقش دارند، اما همسطح معیارهای بنیادی نیستند. همچنین، داوری زیباییشناختی مستلزم توان ادراکی و شناخت متناسب با متعلق است و از پسند شخصی فراتر میرود. ازاینرو، در چارچوب آکویناس میتوان برای داوری زیباییشناختی نوعی اعتبار عمومیِ مشروط و درجهمند قائل شد.
Amin Khandaqi J, Ainechi R. Reconstructing the Criteria for Aesthetic Judgment in the Thought of Thomas Aquinas. , کیمیای هنر. 2026; 15 (59) :1-20 URL: http://kimiahonar.ir/article-1-2550-fa.html