فلسفهٔ هنر هگل، بهعنوان یکی از منسجمترین و اثرگذارترین نظریههای هنری دوران مدرن، بر دستگاهی عمیقاً ایدئالیستی استوار است که در آن هنر بهمنزلهٔ نخستین مرتبهٔ تجلی «روح مطلق» فهم میشود. با وجود این جایگاه نظاممند، روایت هگلی از هنر همواره با نقدهای گوناگونی روبهرو بوده است. در این میان، تنزیباییشناسی ریچارد شوسترمن با تأکید بر بدن زیسته و تجربهٔ عملی، یکی از چالشهای مهم در برابر بنیانهای ایدئالیستی فلسفهٔ هنر هگل را طرح میکند. مسئلهٔ اصلی این مقاله بررسی چگونگی نقد دستگاه ایدئالیستی هگل ازسوی تنزیباییشناسی و تبیین پیامدهای این مواجهه برای زیباییشناسی معاصر است. روش تحقیق، تحلیلی ـ تطبیقی و مبتنیبر مطالعهٔ کتابخانهای است. برایناساس، ابتدا مبانی فلسفهٔ هنر هگل تبیین میشود و سپس مؤلفههای اصلی تنزیباییشناسی شوسترمن بررسی میگردد؛ در ادامه نیز محورهای اصلی نقد او بر دیدگاه هگل استخراج و تحلیل میشود. یافتههای پژوهش نشان میدهد که شوسترمن بنیانهای ایدئالیستی هگل را در چند محور اساسی به چالش میکشد: محدودسازی موضوع زیباییشناسی به «فلسفهٔ هنرهای زیبا» بهجای نظریهای دربارهٔ ادراک و تجربهٔ زیبایی؛ غفلت از بدن و تجربهٔ تنانه در تبیین هنر؛ فرودستانگاری حس و مادیت در برابر مفهوم و ایده؛ تقویت دوگانهٔ لذت/معنا و تقلیل لذت زیباییشناختی به امری حاشیهای؛ استمرار نگرش افلاطونی در فروکاستن جایگاه هنر در مقایسه با دین و فلسفه؛ و ترسیم طرحی تاریخی و سلسلهمراتبی از هنرها بر پایهٔ دوگانهٔ ایده/ماده. برآیند این نقدها ترسیم افقی بدیل برای زیباییشناسی معاصر است؛ افقی که در آن زیباییشناسی بهمثابه فلسفهای مبتنیبر بدن زیسته، تجربهٔ عملی و زندگی روزمره فهم میشود. در این چارچوب، زیبایی از انحصار هنرهای والا خارج شده و تجربههای زیباشناختی روزمره نیز در قلمرو آن قرار میگیرند؛ ازاینرو، بهجای تأکید صرف بر «زیبا اندیشیدن»، ایدهٔ «زیبا زیستن» در مرکز توجه قرار میگیرد.
Pazouki S, Kadhim Jasim Al-Saadouni S, Mahmoudi Tabrizi S H. From Absolute Spirit to the Lived Body: A Critical Analysis of the Idealist System of Hegel’s Philosophy of Art in Light of Shusterman’s Theory of Somaesthetics. کیمیای هنر 2026; 14 (57) :21-41 URL: http://kimiahonar.ir/article-1-2480-fa.html
پازوکی شهاب، کاظم جاسم السعدونی سهیله، محمودیتبریزی سیدهیراد. از روح مطلق تا بدن زیسته: تحلیل انتقادی دستگاه ایدئالیستی فلسفهٔ هنر هگل در پرتو نظریهٔ تنزیباییشناسی شوسترمن. کیمیای هنر. 1404; 14 (57) :21-41
