تحقیق حاضر بر گروهی از نقاشان پیشرو و آوانگارد منطقه تمرکز دارد که بهعنوان نخستین نسل با رویکردی دانشگاهی و ساختارشکنانه، به تلفیق آگاهانه سنّت (نگارگری) و مدرنیته (مفاهیم و شیوههای غربی) پرداختند. موفقیت این هنرمندان در گرو بهرهگیری از اصول نقاشی سنّتی و همآمیزی آن با نقاشی غربی، با هدف بیان دیدگاهها و درونیات شخصی و ایجاد تحولاتی در شیوه نگارگری بوده است؛ تحولاتی که به شکلگیری جایگاهی متمایز برای آنان در هنر معاصر منطقه انجامید. هدف این پژوهش، خوانش بصری و شمایلشناسانه آثار نقاشان پیشرو معاصر ایران و پاکستان است. این هنرمندان بهعنوان نخستین کسانی که بهطور جدی و آکادمیک به تلفیق سنّت نگارگری با مفاهیم و تکنیکهای مدرن غربی پرداختند، انتخاب شدهاند. پرسش اصلی پژوهش این است که شاخصههای بصری و معنای ذاتی (شمایلشناسانه) در آثار این نقاشان چیست و رویکرد آنها در تلفیق سنّت و مدرنیته چه تفاوتهایی دارد. روش تحقیق توصیفی-تحلیلی با رویکرد تطبیقی و مبتنی بر چارچوب نظری شمایلشناسی اروین پانوفسکی است. نتایج پژوهش نشان میدهد نقاشان ایرانی در بازنمایی روایتهای سنّتی و پایبندی به اصول نگارگری در قالبی نو، رویکردی هدفمند داشتهاند. در مقابل، هنرمندان پاکستانی با گرایش بیشتر به مفاهیم مدرن و بهرهگیری از عناصر بصری غربی، آثاری با آزادی بیان و طنز خلق کردهاند. این تفاوت در معنای ذاتی آثار، بیانگر راهبردهای متفاوت دو کشور در مواجهه با مسئله هویت فرهنگی در عصر مدرن است. در سطح بصری نیز هنرمندان هر دو کشور در حذف پرسپکتیو، دوبعدیسازی سطوح و استفاده از نمادهای شرقی و غربی اشتراکاتی دارند.
Pilechian A, Farrokhfar F, Dadvar A. Iconographic Reading of the Works of Leading Contemporary Painters of Iran and Pakistan. کیمیای هنر 2026; 14 (57) :65-86 URL: http://kimiahonar.ir/article-1-2452-fa.html
پیلهچیان اکرم، فرخ فر فرزانه، دادور ابوالقاسم. خوانش شمایلنگارانه آثار نقاشان پیشرو معاصر ایران و پاکستان (مورد مطالعه: از سال 1385 تا 1395ه.ش). کیمیای هنر. 1404; 14 (57) :65-86
