فضا فرمی عینی برای ارائهٔ اندیشههای مختلف و نیز پنهانکردن آنها است. رشد اقتصادی در دورهٔ پهلوی دوم بعد از انقلاب سفید، منجر به تولید فضاهای مدرن جدید شد و نقد مدرنیته، یکی از گفتمانهای غالب نقد ادبی دهۀ 1340 گردید. در این دهه، نقد غالباً به تقابلهای مدرن - سنت، شهر - روستا، صنعت - طبیعت میپرداخت. یکی از تأثیرگذارترین نمایشنامههای این دوران نمایشنامۀ شهر قصۀ بیژن مفید بود که نهتنها اجراهای فراوانی را پشت سر گذاشت، بلکه در مدیومهای مختلفی، همچون رادیو، سینما، تئاتر بازتولید شد و خود را به یکی از عامهپسندترین آثار هنری تبدیل کرد. تحلیل پیش رو با روش انتقادی لوفور از طریق سه مؤلفۀ بازنمایی فضا، فضا بازنمایی، و کنش فضایی با پدیدهها برخورد میکند. در چشمانداز انتقادی لوفور، فضا توسط برهمکنشهای مختلف سیاسی، فرهنگی و اجتماعی تولید میشود. تحلیل فضایی به دنبال جستوجو در فضا برای گشودن رمز کنشها در فضا است. این پژوهش ضمن تحلیل لوفوری/مارکسیستی فضا در نمایشنامۀ شهر قصۀ بیژن مفید، این متن را در بستر سیاست فرهنگی پهلوی دوم بررسی میکند و برایناساس نتیجه میگیرد، شهر قصۀ بیژن مفید در داخل گفتمان اصلی سیاست فرهنگی پهلوی دوم، منجر به تولید فضاهای جدید شده است و اندیشۀ پنهان در فضاهایِ تولیدشدۀ نمایشنامۀ شهر قصه - چه درونمتنی، چه برونمتنی - بهنوعی بازتولید اندیشۀ سیاست فرهنگی پهلوی دوم است؛ سیاست فرهنگی که جشن هنر شیراز مهمترین نمود آن بوده است.
فضا فرمی عینی برای ارائه اندیشههای مختلف و نیز پنهانکردن آنها است. رشد اقتصادی پهلوی دوم بعد از انقلاب سفید، منجر به تولید فضاهای مدرن جدید شد و از طرفی نقد مدرنیته، یکی از گفتمانهای غالب نقد ادبی دهۀ چهل بود. نقد دهۀ چهل غالباً به تقابلهای مدرن - سنت، شهر - روستا، صنعت - طبیعت میپرداخت. یکی از تأثیرگذارترین نمایشنامههای این دوران نمایشنامۀ شهر قصۀ بیژن مفید بود که نهتنها اجراهای فراوانی را پشت سر گذاشت، بلکه در مدیومهای مختلفی همچون رادیو، سینما، تئاتر بازتولید شد و خود را به یکی از عامهپسندترین آثار هنری تبدیل کرد. تحلیل پیش رو با روش انتقادی لوفور از طریق سه مؤلفۀ بازنمایی فضا، فضا بازنمایی، و کنش فضایی با پدیدهها برخورد میکند. در چشمانداز انتقادی لوفور، فضا توسط برهمکنشهای مختلف سیاسی، فرهنگی و اجتماعی تولید میشود. تحلیل فضایی به دنبال جستجو در فضا برای گشودن رمز کنشها در فضا است. این پژوهش ضمن تحلیل لوفوری/مارکسیستی فضا در نمایشنامۀ شهر قصۀ بیژن مفید، این متن را در بستر سیاست فرهنگی پهلوی دوم بررسی میکند و برایناساس نتیجه میگیرد، شهر قصۀ بیژن مفید در داخل گفتمان اصلی سیاست فرهنگی پهلوی دوم، منجر به تولید فضاهای جدید شده است و اندیشۀ پنهان در فضاهایِ تولیدشدۀ نمایشنامۀ شهر قصه - چه درونمتنی، چه برونمتنی - بهنوعی بازتولید اندیشۀ سیاست فرهنگی پهلوی دوم است. سیاست فرهنگی که جشن هنر شیراز مهمترین نمود آن بوده است.
Ghaderi F, Mahmoodi Bakhtiari B. The Policy of Space during the Second Pahlavi’s Era: A Marxist Analysis of the Play Shahr-e Qesse (City of Tales) within the Framework of the Cultural Policies of the Second Pahlavi King in Iran. کیمیای هنر 2025; 14 (56) :71-86 URL: http://kimiahonar.ir/article-1-2400-fa.html
قادری فرید، محمودی بختیاری بهروز. سیاست فضا در دوران پهلوی دوم: تحلیل مارکسیستی فضا در نمایشنامۀ شهر قصه بیژن مفید در بستر سیاست فرهنگی پهلوی دوم. کیمیای هنر. 1404; 14 (56) :71-86
