Kimiya-ye-Honar

fa بازاندیشی در ماهیت آثار و اشیاء هنری در هنرهای مبتنی بر هوش مصنوعی Reconsidering the Ontology of Artworks and Objects in AI-Based Arts تخصصي Special پژوهشي Research <div style="text-align: justify;">     ظهور سامانه‌های مولد مبتنی‌بر هوش مصنوعی پرسش‌های بنیادینی دربارهٔ چیستی اثر هنری و استقلال هستی‌شناختی آن در بستر دیجیتال ایجاد کرده است. این پژوهش با هدف بازتعریف ماهیت شیء هنری دیجیتال، در چارچوبی مفهومی، سه رویکرد فلسفی متمایز را تلفیق می‌کند: زیبایی‌شناسی سوبژکتیو، هستی‌شناسی شیء‌محور و نظریهٔ رسانه‌ای داده‌محور. این رویکرد تلفیقی امکان درک چندلایه از آثار دیجیتال را فراهم می‌کند که در آن، تجربهٔ زیباشناختی مخاطب، ساختار الگوریتمی اثر و هستی مستقل آن هم‌زمان مورد توجه قرار می‌گیرند. ماهیت تحقیق کیفی و روش آن توصیفی و مبتنی‌بر تحلیل مفهومی است. داده‌های نظری از متون فلسفی کلاسیک، پژوهش‌های معاصر دربارهٔ هنر دیجیتال و نمونه‌هایی از آثار تولیدشده توسط الگوریتم‌های هوش مصنوعی گردآوری و تحلیل گردید. این تحلیل نشان می‌دهد که چارچوب‌های سنتی مبتنی‌بر نیت انسانی و مادهٔ فیزیکی برای تبیین هنر دیجیتال ناکافی هستند و نیاز به مدلی نو احساس می‌شود. یافته‌های این پژوهش را در مدلی تحت عنوان «میز چهارم» تبیین کردیم. این مدل شیء هنری دیجیتال را موجودیتی پویا و داده‌محور می‌داند که در سه لایه هم‌زمان معنا می‌یابد: تجربهٔ زیباشناختی، ساختار الگوریتمی و هستی مستقل. این مدل نشان می‌دهد که حتی آثار فاقد خالق انسانیِ مشخص نیز می‌توانند موضوع داوری زیباشناختی و ارزش‌گذاری فرهنگی باشند. نتایج پژوهش حاکی از آن است که هنر مبتنی‌بر هوش مصنوعی نه تهدیدی برای سنت‌های زیبایی‌شناسی کلاسیک، بلکه فرصتی برای بازاندیشی مفاهیم بنیادی هنر و گسترش افق‌های نظری آن در عصر داده و رسانه‌های نرم‌افزاری است. صورت‌بندی چنین مفهومی می‌تواند مبنایی برای تحلیل فلسفی، ارزش‌گذاری فرهنگی و توسعهٔ مطالعات آینده در حوزهٔ هنر دیجیتال و رسانه‌های نوین به شمار برود.</div> <div><div id="edn2" style="text-align: justify;"></div></div> <div style="text-align: justify;">      This article addresses the conceptual challenges posed by artificial intelligence (AI) in the field of digital art. With the increasing presence of algorithmically generated artworks, fundamental questions arise regarding the nature of the art object, authorship, and aesthetic judgment. The central problem explored here is whether artworks created without human intentionality and outside of traditional material frameworks can still be subject to valid aesthetic evaluation and considered genuine art objects. The aim of the study is to offer a new theoretical model—referred to as the Fourth Table—that redefines the digital art object beyond classical binaries such as subject/object, creator/viewer, and art/tool. This model is based on the integration of three conceptual levels: aesthetic experience, ontological autonomy, and computational structure. The research follows a theoretical and interpretive methodology, using conceptual synthesis to bridge philosophical traditions in aesthetics and media theory. It analyzes the aesthetic implications of AI-generated art, explores the independent existence of digital objects, and examines their algorithmic foundations in terms of process, variability, and data-driven configuration. The key finding is that digital artworks created through generative AI technologies can no longer be understood solely in terms of human-centered creativity or material presence. Rather, they should be conceptualized as multi-layered, semi-autonomous entities that simultaneously evoke subjective aesthetic responses, operate within algorithmic architectures, and possess ontological dimensions independent of perception. As a result, the Fourth Table offers a comprehensive model that enables critical engagement with AI-based artworks while preserving the relevance of aesthetic theory. It opens new pathways for research in digital aesthetics, supports more inclusive frameworks for evaluating contemporary art, and contributes to the development of a philosophical paradigm suited to the post-digital era.</div> شیء هنری دیجیتال, هنر هوش مصنوعی, زیبایی‌شناسی سوبژکتیو کانت, هستی‌شناسی شیء‌محور هارمن, مانوویچ Digital art object, AI art, Kantian subjective aesthetics, Harman’s object-oriented ontology, Manovich 55 70 http://kimiahonar.ir/browse.php?a_code=A-10-10783-2&slc_lang=fa&sid=1 Maryam Birang مریم بیرنگ maryam.birang@ut.ac.ir 10031947532846008118 10031947532846008118 Yes Hasan Bolkhari Ghahi حسن بلخاری قهی hasan.bolkhari@ut.ac.ir 10031947532846008119 10031947532846008119 No Bahman Namvar Motlagh بهمن نامورمطلق b_nmotlagh@sbu.ac.ir 10031947532846008120 10031947532846008120 No Majid Parvanehpour مجید پروانه‌پور mp29441358@gmail.com 10031947532846008121 10031947532846008121 No Advanced Research Institute of Arts پژوهشکده هنر