fa بررسی سینمای هتروتوپیایی با رویکردی به مفهوم گفتمان قدرت فوکو تخصصي Special پژوهشي Research میشل فوکو، فیلسوفی است که بر پایه تحلیل گفتمانی به واکاوی مناسبات قدرت پرداخته است و از آنجا که طرح هر ایده نظری از جانب او، در نهایت، در جهت تبیین نظریه گفتمان قدرت است، ارائه مفهوم هتروتوپیا (دگرمکان) نیز تأییدی است بر اندیشه‌های پیشین او در این باب؛ به طوری که از طریق تشریح جایگاه مکان در حیطه جغرافیای بشری به بررسی دوباره سازوکارهای کارکردی قدرت می‌پردازد. به زعم فوکو، هتروتوپیاها پادمکان‌هایی هستند که در پیوند با مکان‌های عادی و ساختار اجتماعی قدرت‌اند. او ضمن معرفی شاخصه‌ها و کارْویژه‌های هتروتوپیاها همه آن‌ها را نهادهای کوچک و بزرگ قدرت قلمداد می‌کند.<div style="direction: rtl">به زعم فوکو، در جامعه مدرن، با شکل‌گیری انواع هتروتوپیا و شبکه‌ای شدن جهان، قدرت نیز چون گذشته محصور در یک کانون باقی نماند بلکه در قالب شبکه‌ای از مناسبات ریزوماتیک، گسترش یافت. حال با چنین رویکردی به تقسیم مکان‌ها، و با نظر به اینکه فوکو سینما را نوعی از هتروتوپیا می‌داند، می‌توان به شمار قابل توجهی از آثار سینمایی اشاره کرد که، با نمایش ناکجاآبادهایی معلق میان واقعیت و فراواقعیت، ضمن تبعیت از ساختار هتروتوپیایی، منطق گفتمانی قدرت بر آن‌ها حاکم است. وجه مشترک این آثار، که دنیایی به‌واقع فوکویی را به نمایش می‌گذارند، شاخصه‌های مشترک سبک‌شناختی و همچنین تکرار کیفیات معناشناختی است. از این رو، بررسی عناصر مشترک در فرم و محتوای این آثارْ از نظرگاهی واحد، که همان مبانیِ نظریِ فلسفه فوکوست، خوانشی بینامتنی خواهد بود که، در نهایت، به ارائه تحلیلی مبتنی بر مبانی فلسفی می‌انجامد در مقاله حاضر، ضمن بررسی ویژگی‌های هتروتوپیایی دو اثر مطرحِ سینمایی به‌ نام‌های «پرواز بر فراز آشیانه فاخته» و «فارنهایت 451» به تحلیل مناسبات قدرت از منظر فوکو پرداخته شود.</div> Michel Foucault’s discourse analysis focuses on power relationships in society as expressed through language and practices. Heterotopia is also a concept in human geography elaborated by him to describe places and spaces that function in non-hegemonic conditions. These are spaces of otherness, which are neither here nor there, that are simultaneously physical and mental. According to him, heterotopias are places which have connections with ordinary spaces and social structures. While introducing heterotopian characteristics and functions, Foucault claims that the places are after all institutions of the power. Parallel to this, Foucault believes that since the globalized web and the formation of different types of heterotpoias, the power is no more restricted to one center only but develops through a rhizomatic web of multiple relations. Now, regarding this approach to places and knowing that Foucault considers cinema as a kind of heterotopia, one can find so many films that, while following the logic of power, visualize utopias suspended between reality and hyper-reality. The common characteristics of these works, is their stylistic and semantic properties. This article would analyze the common Foucauldian elements that can be found in these cinematic works, especially “One Flew over the Cuckoo's Nest” and “Fahrenheit 451” to further reach an intertextual reading and provide a philosophical analysis of them. قدرت, هتروتوپیا, سینمای هتروتوپیایی, قدرت انضباطی power, heterotopia, heterotopian cinema, disciplinary power 45 58 http://kimiahonar.ir/browse.php?a_code=A-10-1-59&slc_lang=fa&sid=1 Sahereh Gholami ساهره غلامی 1003194753284600216 1003194753284600216 Yes دانشگاه علامه طباطبایی