Kimiya-ye-Honar

fa نقاشان زن و بازنمایی جنسیت در هنر ایران مدرن Women Painters and Representation of Sexuality in the Art of Modern Iran تخصصي Special كاربردي Applicable <div style="text-align: justify;">مواجهه ایران با غرب در سده‌های اخیر هم‌راستا با متحول‌ساختن کلیه وجوه زیست فردی و اجتماعی ایرانیان موجب شکل‌گیری ایده‌ برابری اجتماعی و بطور خاص برابری زن و مرد و به‌راه‌افتادن جریانات زنان شد. این جریانات که با فعالیت زنان در چارچوب تشکل‌ها و نشریات و با رویدادهای مشخص تاریخی نظیر واقعه کشف حجاب به عرصه عمومی راه پیدا کرد، بازتابی عینی در هنر رسمی ایران دردوره‌های مشروطه و پهلوی نداشت. این مقاله به بررسی تأثیر و تأثرات اوضاع اجتماعی بر نقاشی این دوره می‌پردازد. آیا نقاشان شامل زن و مرد به تغییرات اجتماعی مرتبط با جنسیت التفات داشته‌اند؟ آیا نقاشی را به عنوان بستری برای انعکاس نقطه‌نظرات آگاهانه خود در این‌باره به‌کارگرفته‌اند؟ اگر چنین نیست علل عدم بازتاب جریانات اجتماعی مرتبط با زنان و جنسیت چه می‌تواند باشد؟ پاسخ را در مکتب نقاشی کمال‌الملک از زمان تأسیس مدرسه صنایع مستظرفه (1290 ش) و نقاشی مدرنیستی ایران از میانه دهه 1320 تا پایان دهه 1330 جستجو می‌کند. نقد فمنیستی هنر که از دهه‌های 1960 و1970 در تاریخ‌نگاری و نقد هنر در غرب رواج یافت نقش و موقعیت زنان در تولید هنر و تصویر آن‌ها در آثار هنری را مورد توجه قرار می‌دهد. این مقاله در حل مسائل خود از مفاهیم «عاملیت» و «بازنمایی» بهره می‌جوید. نتایج پژوهش نشان می‌دهد محوریت‌یافتن ایده مدرن /غربی شدن و ایده‌آل طبیعی‌سازی در نقاشان مکتب کمال‌الملک و دغدغه هویت ملی و ریختن محتوای بومی در ظرف هنر مدرنیستی قرن بیستم در میان هنرمندان نوگرای ایران مانع  انعکاس محتوای اجتماعیِ معطوف به جنسیت شده‌است. زنان نقاش در هر دو دوره هم به لحاظ تعداد و هم از نظر کیفیت حرفه‌ای‌گری در قیاس با مردان همدوره خود سطح نازل و امکانات ناچیزی داشتند. از منظر بازنمایی تصویر زن در میان نقاشان هر دو دوره عنصری که بتوان آن را واجد وجهی انتقادی نسبت به وضع زنان به حساب آورد دیده نمی‌شود. در عوض نقاشان زن و مرد در هر دو دوره رویکردی ناآگاهانه و بی‌توجه در تثبیت کلیشه‌های جنسیتی در پیش‌گرفتند. اگرچه برخی از نقاشی‌های این دوره راوی تغییرات واضحی همچون رفع حجاب زنان هستند اما نشانی از کنش آگاهانه واجد عاملیت برای تغییر بسوی برابری زن و مرد در آن‌ها پیدا نیست.</div> <div style="text-align: justify;">Along with transforming whole aspects of Iranian’s personal and social lives, Iran’s encounter with the West in current two centuries led to forming the general idea of social equivalence as well as particular concept of equality between men and women. Although these notions found their way to the public sphere through women’s formations and journals and also some specific historical events such as Reza shah’s unveiling of women (1935), they weren’t reflected in Iran’s established art scene of the era. This article searches for interactions between painting and social status in this period. Whether painters have had any notion about social changes regarding sexuality? Whether they’ve used their media to reflect their conceptions about it? If it’s not so what<br> the reasons could be? This article tries to find answers to such questions in the duration from foundation of Kamal-almolk painting school in 1911, then it goes to modernist paintings of the mid-1940s to the end of 1950s. The method for this research is feminist critique utilizing the concepts of agency and representation. The research shows that centrality of the ideas of modernization/westernization and the concern of modeling in Kamalalmolk school of art and the obsession of national identity among modernist artists of 1930-1950s prevented them to reflect aforementioned social content. Women painters of the two group in both aspects of quantity and professionality as painters were in a low position comparing their male fellows. In representing women there is nothing to be interpreted as a critical content according to women status in paintings of both groups. Instead male and female painters of both styles showed up to take an unconscious uncaring approach in conformation and reproduction of sexual paradigms. Although few paintings of this period indicates obvious alterations in women situation like unveiling of women, it cannot be seen a as a sign of a conscious action containing agency to change toward sexual equality.</div> ایران مدرن, نقاشی, نقاشان زن, بازنمایی تصویر زن, عاملیت, جنبش زنان Modern Iran, Painting, Woman artists, Representation of Women, Agency, Women movement 93 109 http://kimiahonar.ir/browse.php?a_code=A-10-1-194&slc_lang=fa&sid=1 Fatemeh Zehtab فاطمه زهتاب Ftzehtab@gmail.com 10031947532846002774 10031947532846002774 Yes Mansour Hesami منصور حسامی Mansourhessami@gmail.com 10031947532846002775 10031947532846002775 No