Kimiya-ye-Honar

fa بررسی سیر آرای جمال شناختی در چهار رساله حکمت عملی اسلامی A Study on the Evolution of Aesthetic Ideas in Four Treatises of Islamic Practical Wisdom تخصصي Special پژوهشي Research <div style="text-align: justify;">حکمت عملی از حوزه‌های نسبتاً مغفول در مطالعه مبانی فکری هنر اسلامی است. یکی از مقوله‌های اساسی در رساله‌های حکمت عملی، که می‌تواند مبنایی برای بحث در باب جمال‌شناسی و صناعت باشد، «عمل» انسان و ربط آن با موضوع «عدالت» و یا به تعبیری دیگر «اعتدال» است. در رساله‌های متقدّم حکمت عملی همچون تهذیب الاخلاق و تطهیر الاعراق نوشته مسکویه رازی، اعتدالْ محور اصلی مباحث اخلاقی است. در اخلاق ناصری نوشته خواجه نصیرالدین طوسی، اعتدال رفته‌رفته وجهی جمال‌شناسانه نیز پیدا کرده و با مفاهیمی چون وحدت، حُسن و تناسب مترادف می‌شود. جلال‌الدین دوانی با تألیف اخلاق جلالی دقت شایان توجهی به مباحث جمال‌شناسی معطوف داشته و بدین ترتیب به آرای پیش از خود قوام تازه‌ای می‌بخشد. در یکی از آخرین تألیفات مهم این حوزه، یعنی کتاب جامع السعادات نوشته ملا مهدی نراقی، مجدداً بر مباحث جمال‌شناختی پیشین تأکید شده است، با این تفاوت که در رساله اخیر، حضور تفکر دینی در خلال مباحث پررنگ‌تر شده است. با دقت در این سیر فکری، می‌توان نوعی نظریه جمال‌شناسیِ دایر بر مدار اعتدال را تشخیص داد که بر اساس آن، یک معنی واحد وجود دارد که اگر در ارکان اربعه ظاهر شود، اعتدال مزاج، اگر در نغمه‌ها واقع شود الحان نیکو، اگر در کلام واقع شود فصاحت، اگر در اعضا ظاهر شود حُسن و اگر در خلقیات انسانی ظاهر شود، عدالت خواهد بود.</div> <div style="text-align: justify;">Practical wisdom is one of the neglected fields in studying the theoric principles of Islamic art. One of the basic topics of practical wisdom which can be a<br> basis for discussing about aesthetics and craftsmanship, is human practice and its realtion with “justice” or in other words “equilibrium”. In early treatises of practical wisdom such as Tahḏib al-aḵlāq wa-taṭhir al-arāq written by Abū Alī Meskawayh, equilibrium is the pivot point of ethical discussions. In Aḵlāq-e Nāṣerī written by Ḵhāja Naṣīr-al-dīn Ṭūsī, equilibrium gradually implies some aesthetic aspects and becomes equivalent to concepts like unity, beauty and proportion. Davānī’s reflection on aesthetics in Aḵlāq-e Jalālī, consolidates his former discussions. Jāme’ al-sa’ādāt written by Mollā Mohammad-e Narāqī, is one of the last important treatises that confirms previous aesthetic ideas with a more religious approach. Reflecting on this intellectual process, a kind of aesthetic theory can be recognized which is based on equilibrium and states that there is a common meaning which is called equilibrium of humors when it<br> appears through four elements, harmonic melodies when it appears in musical notes, rhetoric when it appears in combination of words, beauty when it appears in members of a body and justice when it appears in human morality.</div> اخلاق, اعتدال, جمال‌شناسی, حکمت عملی, عدالت, هنر اسلامی practical, wisdom, ethics, aethetics, islamic art, equilibrium, justice 47 58 http://kimiahonar.ir/browse.php?a_code=A-10-1-186&slc_lang=fa&sid=1 Ehsan Rajabi احسان رجبی ehsan18@gmail.com 10031947532846002387 10031947532846002387 Yes