en معماری، زمین، و انسان بازخوانی و نقد اصول پیشنهادی پیرنیا برای معماری ایرانی تخصصي Special پژوهشي Research محمدکریم پیرنیا، از برجسته‌ترین محققان تاریخ معماری ایران، دو دستاورد مهم داشته است: اصول معماری ایرانی و سبک‌شناسی معماری ایرانی. در این مقاله، به شرح اصولی می‌پردازیم که او برای معماری ایرانی پیش نهاد. بدین منظور، نخست نشان می‌دهیم که اصول پنجگانۀ او چگونه در طی زمان پدید آمد و بالید. سپس به اقوال او دربارۀ هریک از این اصول می‌پردازیم. این اقوال را از منابع اصلی سخنان او، که در جاهای مختلف پراکنده است، گرد آورده و سامان داده‌ایم. در قسمتی دیگر از این مقاله، در این اصول تأمل خواهیم کرد و ارزش آن‌ها را در تعیین صفات معماری ایرانی خواهیم سنجید. خواهیم کوشید انگیزه‌های پیرنیا را برای پیش نهادن این اصول را، همراه با مفروضاتی که در پس آن‌هاست، شناسایی و وارسی کنیم و مدلول‌های آ نها را بسنجیم. در نهایت، نشان خواهیم داد که نظم و ترتیب و محتوای کنونی این اصول ظاهر و باطنی دارد. ظاهر آن‌ها مقتضای زمانه و روزگار پیرنیا بوده است؛ اما باطن آن‌ها وابستگی زمانی ندارد و امروز نیز همچنان ارزنده است و می‌توان از آ نها برای فهم معماری ایرانی در سیاق فرهنگ ایرانی بهره جست. با چنین فهمی از دستاورد پیرنیا، خواهیم توانست از اصول او چون ابزاری برای ارتقای تحقیق در تاریخ معماری ایران بهره بگیریم. Mohammad-Karim Pirnia, one of the most prominent scholars of the history of Iranian architecture, has recorded two major achievements: the principles of Iranian architecture and the stylistics of Iranian architecture. In this article we will discuss his suggested principles for Iranian architecture. For this purpose, we will first show how his five principles have evolved and completed through time. Then we will refer to his words about each of the principles we have gathered from the original source but widely spread and will present them in an integrated and coherent form. <div>In another section of the article, we will deliberate upon the entirety of these principles and evaluate their worthiness in characterizing Iranian architecture. We will strive to study and review Pirnia’s motivations for proposing them, their underlying assumptions, and their tacit implications. In the end we will show that the current order and content of these principles have both internal and external dimensions whose appearance was necessitated by his time. One may argue that such principles are no longer suitable or credible for contemporary Iranian architecture. However reviewing the internal dimension of these principles is a valuable element for identifying and understanding the Iranian architecture in the context of the Iranian culture. In this case, we will be able to reread Pirnia’s principles and use them to serve as vehicle for improvement of research on the history of Iranian architecture and its development. </div> Iranian/ Persian Architecture, Islamic Architecture, Architectural History, Architectural Principles, Architectural Criticism, Persian Art, Mohammad-Karim Pirnia 72 99 http://kimiahonar.ir/browse.php?a_code=A-10-1-80&slc_lang=en&sid=1 Mehrdad Qayyoomi Bidhendi مهرداد قیومی بیدهندی m-qayyoomi@sbu.ac.ir 1003194753284600440 1003194753284600440 Yes Mohammad Mahdi Abdollahzadeh محمد مهدی عبدالله زاده 1003194753284600441 1003194753284600441 No