:: دوره 1، شماره 2 - ( بهار 1391 ) ::
جلد 1 شماره 2 صفحات 108-87 برگشت به فهرست نسخه ها
حسرت باغ ـ تمنای مینو، در هنر انتزاعی ایران؛ با تکیه بر عَلَم های عاشورایی
داود میرزایی*
، دانشگاه علامه طباطبایی
چکیده:   (15653 مشاهده)
این مقاله قصد دارد مسألۀ «حسرتِ باغ» یا همان «تمنای مینو» را به عنوان محرکی (رانه ای) بنیادین در هنر انتزاعی ایران، با محوریت عَلَم های عاشورایی، مورد بررسی قرار دهد. برای رسیدن به این منظور، در ابتدا به بازتاب این تمنّا در هنرهای مختلف ایرانی ـ اسلامی، اعم از تشعیر و تذهیب و نگارگری و غیره، اشاره ای گذرا نموده ایم؛ سپس به مقایسه ای تطبیقی و تحلیلی میان «عَلَم های عاشورایی» و «معماری منظر ایرانی» (باغ ایرانی) از دریچۀ دو عامل اساسی این محرک، یعنی «شرایط اقلیمی» ایران زمین و «تجلی اعتقادات» پرداخته ایم. در هر بخش، شباهت های بارز دو هنر مذکور را بررسی نموده و نشان داده ایم که آنچه روح مشترک در بین همۀ این هنرهاست، همانا مسألۀ محورین «حسرت باغ/ تمنای مینو» است. خلاصه این که عطش وصال صورت ازلی یا مثالی آن بهشت مصفّا و تمنای بازگشت و اقامت جاودانی در آن باغ بی خزان و ملال، همواره مصنوعات هنرمند ایرانی را تحت تأثیر قرار داده است. نمادهای به کارگرفته شده در عَلَم های عاشورایی نیز از ویژگی های باغ ایرانی، که نسبت بی واسطه ای با اعتقادات مذهبی دارد و تصویر نوستالژیکی از بهشت ارائه می دهد، اثر پذیرفته اند. این هنر، در مقایسه با سایر گونه های هنر ایرانی ـ اسلامی، به نحو بارزتر و ملموس تری بازتاب دهندۀ ماهیت این حسرت نوستالژیک است.
واژه‌های کلیدی: باغ ـ بهشت، تمنای مینو، عَلَم های عاشورایی، معماری منظر ایرانی، هنر انتزاعی ایران
متن کامل [PDF 1574 kb]   (4277 دریافت)    
نوع مطالعه: پژوهشي | موضوع مقاله: تخصصي
دریافت: 1391/5/11 | پذیرش: 1399/9/23


XML   English Abstract   Print



بازنشر اطلاعات
Creative Commons License این مقاله تحت شرایط Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License قابل بازنشر است.
دوره 1، شماره 2 - ( بهار 1391 ) برگشت به فهرست نسخه ها