سازهای موسیقی، با توجه به نقشی که در فرهنگ موسیقایی ایفا میکنند، ضمن برخورداری از زمینههای متنوع در مفاهیم وابسته به عملکرد خود، تفاوتهای معنیداری با سایر آثار فرهنگی و تاریخی دارند. دستیابی به نتیجۀ مطلوب در حفاظت و مرمت سازها، صرفنظر از پرداختن به مباحث عمومی، مستلزم آگاهی از مفاهیم مربوط به موسیقی نیز هست. در تعابیر کلاسیک حفاظت، حفظ حقیقت و آشکارسازی وجوه مادی اثر مورد تأکید قرار میگرفت، اما از اهداف حفاظت و مرمت معاصر، تسهیلگری خوانش برای مخاطبان است. هدف این پژوهش، بررسی وجوه مختلف خوانش سازها (بهویژه برونداد صوتی) و سپس، تبیین رویکردهای حفاظت و مرمت در جهت خوانش این آثار است. باید در نظر داشت که توجه به کدام بُعد از خوانش، باعث فهم و دریافت مناسبتری توسط مخاطب میگردد؟ بدین منظور با در نظر گرفتن مبانی حفاظت و مرمت و بررسی مفاهیم مرتبط با سازهای موسیقی، به تبیین رویکردهای حفاظت و مرمت پرداخته میشود. پس از گردآوری منابع در حوزههای حفاظت و مرمت و موسیقی، نتایج به شیوۀ کیفی مورد تجزیه، تحلیل و تفسیر قرار گرفته است. نتایج نشان میدهد که پیش از حفاظت-مرمت، آگاهی از وجوه خوانش (بر پایۀ ارزشهای متنوع موجود در سازها)، الزامی بوده و این فرایند، باید با در نظر گرفتن تعادل میان حداقل میزان مداخله، ضمن حداکثر بهرهمندی مخاطب از خوانش اثر، انجام پذیرد.
